Tanım
Konsorsiyumlarda genellikle bir koordinatör ya da başvuru sahibi kurum ve ona bağlı ortaklar bulunur; koordinatör fon sağlayıcıya karşı sorumludur ve bütçenin ortaklara dağıtımını yönetir. Ortakların seçiminde her kurumun projeye kattığı uzmanlık, kapasite ve ağ belirleyicidir; yalnızca başvuru şartını karşılamak için eklenen ortaklar değerlendirmede ve uygulamada sorun yaratır. Görev dağılımı, bütçe payları, fikri mülkiyet ve karar alma kuralları bir ortaklık anlaşmasıyla netleştirilmelidir. Uluslararası konsorsiyumlarda iletişim ve raporlama düzeni de önceden belirlenmelidir. Ortakların mali ve idari kapasitesi de değerlendirmede ayrıca incelenir. Güçlü bir konsorsiyum, ortakların birbirini tamamladığını ve her birinin projede somut bir role sahip olduğunu açıkça gösterir.
Konsorsiyum ne demek? Sözlük ve ekonomi anlamı
Fransızca consortium sözcüğünden gelen konsorsiyum, Türk Dil Kurumu sözlüğünde ekonomi terimi olarak şirketler birliği karşılığıyla yer alır. Kavram, tek bir kurumun üstlenemeyeceği büyüklükteki ya da farklı uzmanlıklar isteyen işler için kurulan, belirli bir amaca bağlı birlikleri anlatır: büyük bir krediyi birlikte veren bankalar, bir altyapı ihalesine birlikte giren şirketler ya da ortak bir araştırma yürüten üniversite ve firmalar gibi.
Hukukta konsorsiyum ve iş ortaklığı farkı
Konsorsiyum, Türk Ticaret Kanunu'nun saydığı ticaret şirketlerinden (kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif) biri değildir. Ortaklar ayrıca bir şirket kurmadıkça bu birlikler, kanunla düzenlenmiş ortaklıkların özelliklerini taşımayan her ortaklığı adi ortaklık sayan Türk Borçlar Kanunu'nun 620. maddesine tabi olur. Adi ortaklık, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek için birleştirdiği sözleşmedir.
Kamu ihalelerinde ayrım kanunla yapılır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 14. maddesine göre ortak girişim, iş ortaklığı ya da konsorsiyum olarak kurulur. İş ortaklığı üyeleri işin tümünü birlikte üstlenir ve taahhüdün yerine getirilmesinden müştereken ve müteselsilen sorumludur. Konsorsiyum üyeleri ise hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarına giren kısımlarını yapar; aralarındaki koordinasyon bir koordinatör ortak üzerinden yürür. İhale kazanılırsa sözleşmeden önce noter tasdikli ortaklık sözleşmesi verilir.
Hangi destek programları konsorsiyum ister?
Bazı programlarda ortaklık bir tercih değil, başvuru şartıdır. Horizon Europe'un ortaklı projelerinde, çağrı aksini belirtmedikçe, birbirinden bağımsız ve farklı ülkelerde kurulu üç kuruluş gerekir: en az biri bir AB üye devletinde, diğer ikisi farklı üye ya da ortak ülkelerde kurulu olmalıdır. Hibe sözleşmesini imzalamayan bağlı kuruluşlar bu asgari sayıya dahil edilmez.
Erasmus+ iş birliği ortaklıkları ve kalkınma ajanslarının ortaklı başvuruları kendi ortaklık kurallarını çağrı rehberinde tanımlar. Ticaret Bakanlığı'nın ihracat konsorsiyumu desteği ise birden fazla firmanın ortak ihracat ve uluslararası pazarlama kapasitesi oluşturmasına yöneliktir; burada konsorsiyum, desteğin kendisinin konusudur.
Devamını okuyun
İlgili destek programları
Horizon Europe
Araştırma, inovasyon, teknoloji geliştirme ve uluslararası ortaklık projelerini çağrı bazında destekler.
Avrupa Birliği Fon ve Hibe ProgramlarıErasmus+
Eğitim, gençlik, mesleki gelişim, kapasite geliştirme ve uluslararası işbirliği projelerini dönemsel çağrılarla destekler.
Avrupa Birliği Fon ve Hibe Programlarıİhracat Konsorsiyumu Desteği
Birden fazla firmanın ortak ihracat ve uluslararası pazarlama kapasitesi oluşturmasını destekler.
Mal İhracatı Destekleriİlişkili kavramlar
- Çağrı (Teklif Çağrısı)
- Çağrı, bir fon sağlayıcının belirli bir dönem için ayırdığı bütçeyi ve başvuru koşullarını ilan ettiği duyurudur. Duyuruda öncelikler, uygun başvuru sahipleri ve son başvuru tarihi yer alır. Kalkınma ajansları, AB ve BM destekleri çoğunlukla sabit bir liste yerine dönemsel çağrılarla yürür.
- Başvuru Rehberi
- Başvuru rehberi, bir çağrının kurallarını ve başvuru adımlarını tanımlayan bağlayıcı belgedir. Çağrının amaçları, uygunluk kriterleri, uygun maliyetler ve değerlendirme tablosu bu belgede yer alır. Başarılı bir başvurunun ilk kuralı rehberin tamamını okumak ve değerlendirme tablosuna göre yazmaktır.
- Eş Finansman
- Eş finansman, hibe destekli bir projede toplam uygun maliyetin fon sağlayıcının karşılamadığı bölümüdür. Bu bölümü başvuru sahibi kendi kaynaklarından ya da başka kaynaklardan sağlar. Başvurudan önce eş finansmanın nasıl karşılanacağının planlanması, projenin uygulanabilirliği için kritiktir.
