Teşvik danışmanı ne iş yapar? Doğru danışmanı seçmek için 8 soru

Teşvik ve hibe dünyasında en pahalı hata, yanlış programa başvurmak değil; doğru programı yanlış zamanda kullanmaktır. Teşvik belgesi alınmadan yapılan bir makine siparişi ya da hibe çağrısından önce imzalanan bir sözleşme, sonradan telafisi zor kayıplar doğurabilir. Bu yazıda bir teşvik danışmanının tam olarak ne yaptığını, hangi durumlarda gerçekten gerektiğini ve doğru danışmanı nasıl seçebileceğinizi anlatıyorum.

Teşvik danışmanı ne yapar?

Teşvik danışmanının işi tek bir başvuru dosyası hazırlamaktan ibaret değildir. Sahada en çok fark yaratan kısım, başvurudan önce ve sonra yapılan işlerdir. Benim çalışma modelimde bu iş altı adıma ayrılır:

1. İhtiyaç ve mevcut durum analizi: İşletmenin hedefi, ölçeği, sektörü, yatırım konusu ve lokasyonu netleştirilir.
2. Fon ve teşvik eşleştirmesi: Yatırım teşvik sistemi, KOSGEB, kalkınma ajansları, ihracat ve Ar-Ge destekleri bu profile göre taranır; uygun olanlar önceliklendirilir.
3. Proje ve finansman tasarımı: Desteklerin hangi sırayla, hangi harcamalar için kullanılacağı ve eş finansmanın nasıl karşılanacağı planlanır.
4. Başvuru ve dokümantasyon: Başvuru formu, bütçe ve ekler kurumun teknik ve idari gerekliliklerine göre hazırlanır.
5. Uygulama ve finansal yönetim: Destek alındıktan sonra satın alma, harcama ve belge süreçleri kurallara uygun yürütülür.
6. İzleme ve raporlama: Göstergeler takip edilir, ara ve nihai raporlar hazırlanır.

Bu adımların ayrıntısını teşvik danışmanlığı sayfasında bulabilirsiniz.

Hangi durumlarda bir danışmana ihtiyaç duyulur?

Her işletmenin bir danışmana ihtiyacı yoktur. Tek bir programa, kuralları net bir şekilde başvuracaksanız ve ekibinizde bu işi daha önce yapmış biri varsa kendi başınıza ilerleyebilirsiniz. Danışmanlığın gerçekten değer kattığı durumlar şunlardır:

• Yatırım planlarken: Yatırım teşvik belgesi yatırıma başlamadan alınmalıdır. Belge öncesinde yapılan harcamalar çoğu destek unsurundan yararlanamaz. Yatırımın yeri de destek paketini değiştirir; ilinizin teşvik bölgesi bu yüzden ilk bakılacak bilgidir.
• Birden fazla destek bir arada kullanılacaksa: Bazı destekler aynı harcama için birlikte kullanılamaz, bazıları ise birbirini tamamlar. Bu kurguyu baştan yapmamak, bir desteği kaybetmek anlamına gelebilir.
• Çağrı bazlı hibelerde: Kalkınma ajansı mali destek programları gibi rekabetçi çağrılarda proje, değerlendirme tablosuna göre puanlanır. Burada iyi yazılmış bir proje ile iyi bir fikir arasındaki fark belirleyicidir.
• Uygulama aşamasında: Hibe almak işin yarısıdır. Satın alma ve belge kurallarına uymayan harcamalar geri ödeme riskini doğurur.

Danışman seçerken sorulacak 8 soru

İlk görüşmede aşağıdaki soruları sormanızı öneririm. Cevapların netliği, birlikte nasıl çalışacağınız hakkında çok şey söyler.

1. Hangi programlarda doğrudan deneyiminiz var? Genel bir "her destekte çalışıyoruz" cevabı yerine, sizin ihtiyacınıza yakın programlardan somut örnek isteyin.
2. Bize uygun olmayan bir programı da açıkça söyler misiniz? İyi bir danışman, başvurulmaması gereken programı da söyler.
3. Başvurudan sonra da destek veriyor musunuz? Uygulama, satın alma ve raporlama aşaması kapsam dışındaysa bunu baştan bilin.
4. Çalışma kapsamı ve teslimler yazılı olarak netleşiyor mu? Neyin hazırlanacağı, kimin neyi sağlayacağı ve takvim yazılı olmalı.
5. Başvuru dosyasında bizden neler beklenecek? Kurum belgeleri, teklifler ve ortaklık yazıları çoğu zaman yazımdan uzun sürer.
6. Destekleri birlikte kurgularken çifte finansman kurallarını nasıl kontrol ediyorsunuz? Bu soru, deneyimi hızla ortaya çıkarır.
7. Güncel çağrıları ve mevzuat değişikliklerini nasıl takip ediyorsunuz? Oranlar, limitler ve tarihler sık değişir; güncel oran ve tarihler için her zaman resmi duyuruyu kontrol etmek gerekir.
8. Onay garantisi veriyor musunuz? Doğru cevap "hayır"dır. Kurumların değerlendirmesini kimse garanti edemez.

Dikkat edilmesi gereken işaretler

Bazı ifadeler, bir danışmanla çalışmaya başlamadan önce durup düşünmenizi gerektirir:

• Onay ya da belirli bir hibe tutarı garantisi verilmesi.
• Teşvik belgesi veya sözleşme öncesinde harcama yapmanızın önerilmesi.
• İşletmenizi tanımadan "şu programa kesin uygunsunuz" denmesi.
• Her açık çağrıya başvurmanın önerilmesi. Uygunluğu zayıf başvurular emek ve zaman kaybıdır; o emek, gerçekten uygun bir çağrıya harcanabilir.

Kendi başınıza nereden başlayabilirsiniz?

Bir danışmanla görüşmeden önce durumunuzu netleştirmek için sitedeki ücretsiz araçları kullanabilirsiniz:

• Teşvik Sihirbazı, kurum tipinize, sektörünüze, ilinize ve hedefinize göre size uygun görünen programları sıralar.
• Fon Hazırlık Skoru, kurumunuzun başvuruya ne kadar hazır olduğunu ölçer.
• Destek Hesaplayıcı, hibe, eş finansman ve hibe gelene kadarki nakit ihtiyacını hesaplar.

Tüm ücretsiz araçları araçlar sayfasında bir arada bulabilirsiniz. KOSGEB ile kalkınma ajansı arasında kararsızsanız KOSGEB mi, kalkınma ajansı mı? yazısı iki yolu karşılaştırıyor.

Sonuç

Teşvik danışmanının asıl katkısı, doğru desteği doğru sırayla kullanmanızı ve aldığınız desteği kaybetmemenizi sağlamaktır. Danışman seçerken deneyimi, kapsamın netliğini ve başvuru sonrası desteği sorgulayın; garanti vaatlerinden uzak durun. Durumunuzu birlikte değerlendirmek isterseniz ücretsiz ön değerlendirme ile başlayabiliriz.